روش‌ های تشخیص روغن موتور از واسکازین، راهنمای کامل و ساده

تشخیص روغن موتور از واسکازین فقط با بررسی ظاهر روغن همیشه دقیق نیست. رنگ، غلظت و حالت روغن می ‌توانند به تشخیص اولیه کمک کنند اما برای نتیجه مطمئن تر بهتر است مشخصات فنی محصول نیز بررسی شود.

روغن موتور و واسکازین با توجه به محل استفاده خود در موتور یا گیربکس، فرمولاسیون متفاوتی دارند. هر دو روغن برای بخش مشخصی از خودرو طراحی شده‌ اند و از نظر گرانروی، ترکیبات و کاربرد تفاوت‌ هایی دارند. در ادامه ساده ‌ترین و کاربردی ‌ترین روش‌ های تشخیص روغن موتور از واسکازین را بررسی می ‌کنیم.

خرید روغن دنده خودرو

روغن موتور چیست؟

روغن موتور مایعی روان کننده است که برای کاهش اصطکاک و سایش بین قطعات متحرک موتور استفاده می شود. این روغن علاوه بر روانکاری، به کاهش حرارت، تمیز نگه داشتن قطعات و محافظت از موتور در برابر خوردگی و رسوبات کمک می ‌کند. روغن موتور در گرید ها و انواع مختلف تولید می ‌شود و انتخاب نوع مناسب آن باید بر اساس مشخصات توصیه‌ شده توسط سازنده خودرو انجام شود.

 

روغن واسکازین چیست؟

روغن واسکازین یا روغن دنده، روانکاری است که برای کاهش اصطکاک و سایش بین چرخ دنده ها و قطعات سیستم انتقال قدرت استفاده می شود. این روغن معمولا در گیربکس های دستی، دیفرانسیل و بخش ‌هایی که تحت فشار بالا کار می ‌کنند به کار می رود و به محافظت از دنده ها، کاهش حرارت و عملکرد روان تر آنها کمک می کند.

بیشتر بخوانید:

نحوه و زمان تعویض روغن واسکازین در گیربکس دستی

تفاوت روغن موتور و واسکازین

روغن موتور و واسکازین هر دو وظیفه روانکاری و کاهش اصطکاک را بر عهده دارند اما برای شرایط کاری متفاوتی ساخته شده اند. از جمله تفاوت های آنها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

تفاوت در محل استفاده

روغن موتور برای روانکاری قطعات داخلی موتور مانند میل ‌لنگ، پیستون و یاتاقان‌ ها استفاده می ‌شود. واسکازین بیشتر در گیربکس دستی، دیفرانسیل و مجموعه‌ های چرخ‌ دنده کاربرد دارد.

تفاوت در وظیفه

روغن موتور علاوه بر روانکاری باید به تمیز نگه داشتن موتور، کنترل رسوبات و انتقال حرارت کمک کند. واسکازین بیشتر برای محافظت از دنده ‌ها در برابر فشار، اصطکاک و سایش طراحی شده است.

تفاوت در میزان تحمل فشار

چرخ دنده های گیربکس و دیفرانسیل در بعضی نقاط فشار بسیار بالایی را تحمل می کنند. به همین دلیل بسیاری از روغن‌ های دنده دارای افزودنی ‌های مخصوص فشار بالا یا EP هستند.

تفاوت در گرانروی

روغن موتور و واسکازین با گرید های مختلفی عرضه می ‌شوند. 5W-30 و 10W-40 از گرید های رایج روغن موتور هستند، در حالی که 75W-90 و 80W-90  بیشتر در روغن ‌های دنده دیده می ‌شوند.

توجه داشته باشید اعداد SAE روغن موتور و روغن دنده بر اساس دو طبقه بندی متفاوت تعیین می شوند بنابراین نباید فقط با مقایسه عدد ها نتیجه گرفت که واسکازین حتما چند برابر غلیظ ‌تر است.

تفاوت در نوع مواد افزودنی

روغن موتور معمولا حاوی افزودنی‌ هایی برای کنترل رسوبات، اکسیداسیون، خوردگی و آلودگی های داخل موتور است. در واسکازین نیز افزودنی هایی برای محافظت از دنده‌ ها در برابر فشار و سایش استفاده می ‌شود.

تفاوت در خاصیت پاک ‌کنندگی

روغن موتور باید آلودگی ‌ها و ذرات ناشی از احتراق را کنترل کند و از تشکیل لجن و رسوب جلوگیری کند. این ویژگی در روغن موتور اهمیت بیشتری نسبت به بسیاری از روغن ‌های دنده دارد.

تفاوت در شرایط دمایی

روغن موتور در محیطی با تغییرات شدید دما و حرارت ناشی از احتراق فعالیت می ‌کند. واسکازین نیز باید در دمای کاری گیربکس یا دیفرانسیل، خاصیت روانکاری خود را حفظ کند.

تفاوت در مقاومت در برابر فشار و سایش

در محل تماس دندانه های گیربکس فشار زیادی ایجاد می شود. واسکازین مناسب باید بتواند یک لایه محافظ میان سطوح فلزی ایجاد کند و احتمال سایش و آسیب دنده‌ ها را کاهش دهد.

تفاوت در استاندارد ها

برای روغن موتور معمولا استاندارد هایی مانند  API SP، SN  و استاندارد های مشابه دیده می ‌شود. روغن‌ های دنده نیز می ‌توانند استاندارد هایی مانند API GL-4 و GL-5 داشته باشند.

تفاوت در بو

بسیاری از روغن ‌های دنده به دلیل نوع افزودنی ‌های خود بوی تند تر و مشخص ‌تری نسبت به روغن موتور دارند. البته بو فقط یک نشانه اولیه است و برای تشخیص قطعی کافی نیست.

تفاوت در رنگ و ظاهر

روغن موتور و واسکازین ممکن است رنگ ‌های متفاوتی داشته باشند اما رنگ به شرکت سازنده و فرمولاسیون محصول بستگی دارد. روغن‌ های کارکرده نیز معمولا تیره می شوند بنابراین تشخیص فقط از روی رنگ قابل اعتماد نیست.

تفاوت در زمان تعویض

فاصله تعویض روغن موتور و واسکازین یکسان نیست. زمان مناسب تعویض هرکدام به نوع خودرو، نوع روغن، شرایط رانندگی و دستورالعمل شرکت سازنده بستگی دارد.

 

روش تشخیص روغن موتور از واسکازین

برای تشخیص روغن موتور از واسکازین بهتر است فقط به یک نشانه مثل رنگ یا غلظت تکیه نکنید. بررسی همزمان مشخصات فنی، گرید روغن، بو، ظاهر و در صورت نیاز آزمایش تخصصی، نتیجه دقیق‌ تری می ‌دهد.

تست و آنالیز روغن

یکی از دقیق ‌ترین روش‌ های تشخیص روغن موتور از واسکازین، آنالیز آزمایشگاهی است. با بررسی ویسکوزیته در دماهای مختلف و انجام تست ‌هایی مانند TBN  می ‌توان تفاوت ویژگی ‌های فیزیکی و شیمیایی این دو روغن را بهتر تشخیص داد. البته غلظت به ‌تنهایی معیار قطعی نیست.

بررسی نوشته روی بسته ‌بندی

ساده‌ ترین راه، بررسی نام و کاربرد درج‌ شده روی ظرف روغن است. عباراتی مثل Engine Oil معمولا به روغن موتور و Gear Oil به روغن دنده یا واسکازین اشاره دارند.

بررسی گرید  SAE

گرید هایی مانند 5W-30، 10W-40 و 20W-50 بیشتر در روغن موتور دیده می ‌شوند. در مقابل، 75W-90 و 80W-90 از گرید های رایج روغن دنده هستند.

بررسی استاندارد  API

استاندارد هایی مانند API SP و SN بیشتر برای روغن موتور استفاده می ‌شوند. روی واسکازین نیز معمولا استاندارد هایی مانند API GL-4 یا GL-5 دیده می‌ شود.

تشخیص از روی بو

بسیاری از واسکازین ‌ها به دلیل نوع افزودنی های خود بوی تند تر و مشخص تری نسبت به روغن موتور دارند. البته بو به‌ تنهایی معیار قطعی برای تشخیص نیست.

تشخیص از روی غلظت

بعضی واسکازین‌ ها در دمای معمولی غلیظ تر و چسبنده تر از برخی روغن های موتور هستند. با این حال چون گرید های مختلفی وجود دارد، تشخیص فقط از روی غلظت دقیق نیست.

تشخیص از روی رنگ

رنگ می تواند یک نشانه اولیه باشد اما روش مطمئنی نیست. روغن موتور و واسکازین نو ممکن است رنگ مشابه داشته باشند و هر دو در حالت کارکرده اغلب تیره می شوند.

بررسی دیتاشیت روغن

در دیتاشیت محصول می توان اطلاعاتی مانند گرانروی، استاندارد، کاربرد و مشخصات فنی روغن را دید. این روش برای تشخیص دقیق ‌تر از بررسی ظاهری بسیار قابل اعتماد تر است.

بررسی نوع کاربرد روغن

اگر مشخص باشد روغن برای موتور، گیربکس یا دیفرانسیل طراحی شده، تشخیص بسیار ساده ‌تر می شود. روغن موتور برای قطعات داخلی موتور و واسکازین برای چرخ دنده ها و سیستم انتقال قدرت ساخته شده است.

بررسی روغن نو یا کارکرده

تشخیص روغن نو معمولا  ساده تر است چون ویژگی های ظاهری و بوی اولیه آن حفظ شده اند. در روغن کارکرده، تغییر رنگ و آلودگی می تواند تشخیص را دشوار کند.

اینها چند مورد از روش های تشخیص روغن موتور از روغن واسکازین می باشند که در این قسمت نام بردیم.

 

آیا می ‌توان واسکازین را با روغن موتور مخلوط کرد؟

به‌ طور کلی خیر، روغن موتور و واسکازین نباید به‌ صورت خودسرانه با یکدیگر مخلوط یا جایگزین شوند.

روغن موتور و واسکازین برای شرایط کاری متفاوتی ساخته شده ‌اند و مواد افزودنی یکسانی ندارند. همانطور که گفتیم روغن گیربکس باید فشار بالای بین چرخ‌ دنده‌ ها را تحمل کند در حالی که روغن موتور برای مقابله با حرارت، آلودگی و شرایط داخل موتور طراحی شده است. به همین دلیل مخلوط کردن روغن ‌های نامناسب می‌ تواند عملکرد آن‌ ها را کاهش دهد و محافظت از قطعات را ضعیف کند.

 

سوالات متداول

آیا می توان فقط از روی رنگ روغن موتور را از واسکازین تشخیص داد؟
خیر، رنگ فقط یک نشانه کمکی است و به ویژه در روغن های کارکرده قابل اعتماد نیست.

واسکازین چه رنگی است؟
رنگ واسکازین بسته به نوع و برند متفاوت است و رنگ ثابتی برای همه محصولات ندارد.

واسکازین چه بویی دارد؟
بسیاری از واسکازین ‌ها بوی تند و مشخصی دارند اما بو به‌ تنهایی برای تشخیص کافی نیست.

فرق روغن موتور با روغن گیربکس چیست؟
روغن موتور برای موتور و روغن گیربکس برای محافظت از چرخ‌ دنده‌ ها و سیستم انتقال قدرت طراحی شده است.

آیا روغن موتور و واسکازین با هم مخلوط می ‌شوند؟
ممکن است با هم ترکیب شوند اما مخلوط کردن آنها می تواند عملکرد روغن را کاهش دهد و توصیه نمی شود.

واسکازین همان روغن گیربکس است؟
واسکازین معمولا به روغن دنده و گیربکس دستی گفته می شود اما همه روغن ‌های گیربکس از نوع واسکازین نیستند.

روغن موتور غلیظ‌ تر است یا واسکازین؟
بسته به گرید روغن متفاوت است و نمی ‌توان فقط از روی عدد SAE آن ‌ها را مستقیم مقایسه کرد.